Cố đô Hoa Lư (Kinh đô Đại Cồ Việt) (968 – 1010 (42 năm liên tục))

Tên cổ / Tên gọi khác: Kinh đô Hoa Lư, Động Hoa Lư, Tràng An – Hoa Lư

Triều đại đóng đô: Nhà Đinh (968–980) · Nhà Tiền Lê (980–1009) · Đầu triều Lý (1009–1010)

Vị trí hiện nay: Phường Hoa Lư, Tỉnh Ninh Bình (Chuẩn hành chính NQ 202/2025/QH15) — Tọa độ: 20.2839°N, 105.9044°E

Lý do định đô & Vị trí địa chiến lược

Trong bối cảnh đất nước vừa bước ra khỏi loạn 12 sứ quân và đối mặt nguy cơ xâm lược từ nhà Bắc Tống phương Bắc, Đinh Bộ Lĩnh chọn Hoa Lư vì địa thế "núi cao vực sâu, hiểm trở dễ thủ khó công", lại kiểm soát đường giao thông thủy bộ nối đồng bằng sông Hồng với vùng Ái Châu (Thanh Hóa).

Nơi ra đời quốc hiệu Đại Cồ Việt (968), niên hiệu độc lập Thái Bình (970), đồng tiền Thái Bình Hưng Bảo đầu tiên và là đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến phá Tống lần thứ nhất (981) của vua Lê Đại Hành.

Kiến trúc & Di sản khảo cổ

• Gồm Thành Đông và Thành Tây rộng khoảng 300 ha, nối liền các ngọn núi đá vôi dựng đứng bằng 10 đoạn tường thành nhân tạo đắp đất kè gạch bìa và cọc gỗ.
• Sông Hoàng Long và hệ thống hang động xuyên thủy Tràng An đóng vai trò hào nước tự nhiên và đường rút quân chiến lược.
• Phát lộ nền cung điện cổ lát gạch vuông in chữ "Đại Việt quốc quân thành chuyên" và gạch trang trí chim phượng, hoa sen thế kỷ X.

Thuộc Quần thể Danh thắng Tràng An – Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp (UNESCO công nhận năm 2014).