Kinh đô Cổ Loa (Loa Thành) (Thế kỷ III TCN (257–179 TCN) & Thời Ngô Quyền (939–944))

Tên cổ / Tên gọi khác: Loa Thành, Thành Ốc, Côn Lôn Thành, Phong Khê, Tư Long Thành

Triều đại đóng đô: Nhà nước Âu Lạc (Thục Phán An Dương Vương) · Nhà Ngô (Ngô Quyền, 939–944)

Vị trí hiện nay: Xã Đông Anh, Thủ đô Hà Nội (Chuẩn hành chính NQ 202/2025/QH15) — Tọa độ: 21.1167°N, 105.8756°E

Lý do định đô & Vị trí địa chiến lược

Sau khi hợp nhất người Âu Việt và Lạc Việt, An Dương Vương rời vùng đồi núi trung du Phong Châu xuống trung tâm đồng bằng Phong Khê màu mỡ, có mạng lưới giao thông thủy thuận lợi để kiểm soát cả lưu vực sông Hồng và sông Cầu.

Đánh dấu bước chuyển vĩ đại từ liên minh bộ lạc sang nhà nước quân chủ sơ khai có quân đội thường trực và kỹ thuật xây dựng công trình phòng thủ quy mô lớn; đồng thời là nơi Ngô Quyền xưng Vương năm 939 mở đầu thời kỳ độc lập tự chủ sau hơn 1.000 năm Bắc thuộc.

Kiến trúc & Di sản khảo cổ

• Cấu trúc 3 vòng thành khép kín: Thành Ngoại (chu vi ~8 km), Thành Trung (~6,5 km) và Thành Nội (~1,65 km) đắp bằng kỹ thuật trình đất xen kẽ lớp đá cuội và mảnh gốm.
• Hệ thống hào nước ngoại vi nối với sông Hoàng Giang tạo thành quân cảng thủy binh khép kín bên trong lòng thành.
• Phát hiện kho mũi tên đồng Cầu Vực (hơn 1 vạn mũi tên đồng ba cạnh) và trống đồng Cổ Loa minh chứng trình độ luyện kim đỉnh cao.

Di tích Quốc gia Đặc biệt (công nhận năm 2012). Các cuộc khai quật khảo cổ tại Cầu Vực, Đền Thượng, Đình Ngự Triều Di Quy đã xác định niên đại tầng văn hóa thành đắp từ thế kỷ III TCN.